czwartek, 19 lutego 2026

Biały bakłażan z curry i sosem pomidorowym

Biały bakłażan jest równie świetnym urozmaiceniem codziennej diety co pozostałe jego odmiany.  Różni się jedynie zaskakująco białą barwą.
W Polsce w handlu rzadko spotykany. Jeżeli spotkasz taki w sklepie warto go nabyć. 
 
Uwaga! Bakłażan bez względu na kolor nie nadaje się do jedzenia na surowo! 
Niedogotowany lub niedosmażony może spowodować ciężkie zatrucie pokarmowe!
 
Świetny materiał na gorącą bezmięsną przystawkę
Składniki:
1 biały bakłażan* wielkości średniej dyni Hokkaido
 
Rarytas kuchni włoskiej. W Polsce absolutna rzadkość
  
1,5 - 2 szklanki gotowego sosu pomidorowego 
oliwa z oliwek do smażenia
płaska łyżeczka przyprawy curry
1 łyżka soku z cytryny 
sól
czarny pieprz świeżo zmielony
 
Wykonanie:
1.) Bakłażan pokroić.
 
... najpierw w plastry. Lekko posolić i po ok. 20 minutach wytrzeć krople wody, którą wyciągnęła sól.

 
... kolejno osuszone plastry pokroić w kostkę i usmażyć na oliwie z oliwek

2.) Zalać gorącym sosem pomidorowym z dodatkiem curry i doprawić. 
Dusić na małym ogniu przez 10 - 15 minut.
 
3.) Podawanie: podawać jako gorącą przystawkę z pulchnym białym pieczywem.


* - bakłażan = oberżyna = melanzana po włosku 
 
Tadeusz Gwiaździński

filary smaku

czwartek, 12 lutego 2026

Śledzie za parę dni przejmą władzę na stole

Zbliża się Środa Popielcowa i wraz z nią nieuchronnie zakończeniu karnawału. Tego dnia na stołach w Polsce niepodzielnie królują śledzie. Poniżej 8 pomysłów na podanie tej tradycyjnej rybki.
 
Maties "po grecku". Kopia dorsza po grecku. Ręczę, że to dobre!

 
 Rolmopsy to chyba najbardziej popularny sposób podawania śledzi

 
Z cebulą w occie to z pewnością następny wariant względem popularności

 
Na Litwie podają go z grzybkiem marynowanym w occie

Na wschodzie Polski spotkałem się ze śledziem podawanym z sałatką z czerwonych buraków

W jednej z krakowskich restauracji w taki sposób podano mi kanapkę ze śledziem

Pomysł z internetu - z sałatką z topinambura

Z lewej z marynowaną papryką. Z prawej z cebulą

Tatar ze śledzia na carpaccio z czerwonych buraków

Z koprem włoskim (fenkułem) i jabłkiem
Z oliwą, białym octem winnym, cebulą i sosem sojowym
Tadeusz Gwiaździński

filary smaku 

czwartek, 5 lutego 2026

Jajecznica na włoskiej solonej słoninie Lardo

Jajecznica z trzech jaj na słoninie. Jednak nie na takiej zwykłej. Najlepsza do tego celu jest oryginalna włoska Lardo*. Układana warstwami w beczce na przemian z solą i przyprawami.
Niby absolutna bagatela ale zrobiona wg poniżej zamieszczonych wskazówek smakuje zupełnie inaczej.

Wiele znanych mi osób zaleca wbić jaja na rozgrzaną patelnię i mieszać na gorąco. Ja wolę najpierw dokładnie je roztrzepać i tak przygotowane wlać na gorącą patelnię

Składniki:
3 kurze jaja klasy XL 
1 czubata łyżka pokrojonej solonej słoniny Lardo
 
Jest tak miękka, że porawie da się smarować na chlebie jak smalec
 
Najlepiej poprosić w s klepie aby została cienko pokrojona na maszynie
 
względnie innej słoniny ale w żadnym wypadku wędzonej 
czarny pieprz świeżo zmielony
1 - 2 łyżki drobno pokrojonego szczypiorku 
 
Wykonanie:
1.) Prawdziwe Lardo zasadniczo powinno wytopić się w dosłownie parę minut. Inne gatunki mogą potrzebować znacznie więcej czasu.
A więc pokrojoną słoninę Lardo wrzucić na suchą teflonową patelnię i bardzo powoli (na jedynce) wytopić tłuszcz. To jak wspomniano może potrwać jedynie kilka minut.
Zastosowanie innej słoniny pokrojonej w kostkę wymaga cierpliwości. Na równie małym ogniu proces wytapiania tłuszczu może się przeciągnąć nawet do kilkunastu minut. Tak długo  aż powstaną rumiane (najwyżej brązowe)** drobne skwarki. To nada jajecznicy zupełnie inny smak. 
 
 To przy innej słoninie może potrwać 12 - 15 minut. Wymagana jest cierpliwość
 
2.) W tym czasie roztrzepać jaja na niemal jednolitą masę. Nie solić jeśli słonina jest solona. Nie zmieniając stopnia temperatury szybko wlać masę jajeczną na gorący tłuszcz. Po ok. 20 - 30 sekundach  zacząć mieszać drewnianą łopatką.
 
 
Często mieszać zgarniając masę przy samym dnie 
 
3.) Tuż przed zakończeniem doprawić czarnym pieprzem prosto z młynka. Kto lubi tuż pod koniec smażenia może dodać drobny szczypiorek.

4.) Podawanie: podawać natychmiast na podgrzanych talerzach. Do tego kromka razowego chleba z masłem.
 
 
* - Lardo - włoska biała solona słonina; aromatycznie doprawiona rozmarynem i innymi przyprawami, układana warstwami w beczce;  w ten sposób przechowywana miesiącami; czasami zawiera nieco tkanki mięsnej
 
** - nie wolno dopuścić skwarki stały się czarne 

 
Tadeusz Gwiaździński 
 
filary smaku

czwartek, 29 stycznia 2026

Pierś kurczaka nadziewana pod skórę

Pierś kurczaka nadziewana pod skórę włoską kapustą. Podawana z kluską francuską.
 
Wspaniałe danie np na uroczysty rodzinny obiad
 Składniki:
1 mała główka włoskiej kapusty*
 
Tylko ta włoska nadaje się do tej potrawy

kurczak „plus minus”  1,2 kg
0,7 szklanki śmietanki kremówki 36%
40 ml aromatycznego koniaku
0,5 płaskiej łyżeczki przyprawy curry w proszku
1 łyżka soku z cytryny
oliwa z oliwek


Wykonanie:
1.) Sprawić kurczaka, odcinając parę piersi w całości, uważając aby nie uszkodzić skóry. Prezentowana para piersi kurczaka wystarcza na 4 syte porcje!
 
Na wstępnym etapie para piersi kurczaka ma pozostać w całości. Tzn. nie należy ich odcinać od siebie
 
2.) Głowę kapusty obrać z zewnętrznych, mocno zielonych liści. Z każdego wyciąć środkowy twardy trzon. Powstałe połówki liści, jeszcze raz przekroić wzdłuż na połowy. Dalej pociąć poprzecznie na kilku milimetrowe paski.**
 
Kupując kapustę należy kierować się ciemno zielonym kolorem
 
3.) Tak przygotowane na 5 minut wrzucić na mocno posolony wrzątek. Wyjmować łyżką cedzakową i niezwłocznie przekładać do wody z kostkami lodu. Chodzi o zachowanie intensywności koloru.
Następnie odwirować w wirówce do sałat, lub przez czystą ściereczkę odcisnąć z nadmiaru wody. Zostawić nieco pasków kapusty do dekoracji.
Doprawić solą i pieprzem. Kto lubi może dodać ostrego sproszkowanego curry.

4.) Od spodu doprawić solą i pieprzem mielonym prosto z młynka. Odwrócić, odsłonić mięso odchylając skórę i doprawić jw.
 
Nie wolno odcinać skóry do samego końca bowiem będzie stanowić pokrycie nadzienia
 
 Obustronnie pod skórę nadziać w pełni przygotowaną kapustą. Jeszcze raz posolić i dodać pieprzu.
 
Nadziana para piersi przed wstawieniem do pieca

5.) Dno płaskiej metalowej formy włożyć papierem do pieczenia. Umieścić w niej przygotowaną porcję mięsa i podlać oliwą z oliwek. Wstawić do piekarnika rozgrzanego do 180°C na środkową półkę na 20 minut. Grzeje góra + dół. 
Po 20 minutach obrócić formę tyłem do przodu i zmniejszyć temperaturę do 150°C. Przestawić na dolną półkę i tak zapiekać dalsze 20 minut.

6.) Wyjąć z pieca. Mięso na chwilę przełożyć na ogrzany półmisek. 
Do małego rondelka zlać z papieru powstały w czasie pieczenia sos. 
Papier ułożyć powrotnie w formie. Przenieść piersi kurczaka i wstawić do gorącego jeszcze pieca.
Para piersi po wyjęciu z pieca. Wytopiony tłuszcz będzie stanowić podstawę do sosu
 
7.) Sos w rondelku zaprawić kremówką i kilkoma łyżeczkami aromatycznego koniaku. Uzupełnić solą i pieprzem. W razie potrzeby dodać parę kropel soku z cytryny.

8.) Podawanie: podawać z maślaną kluską francuską, ułożoną na pozostawionych paskach kapusty.

*  - kupując należy wybierać kapustę o mocno zielonych liściach. Chodzi o późniejszy kontrast kolorystyczny

** - im cieniej liście kapusty zostaną pokrojone, tym lepiej dla smaku potrawy



Tadeusz Gwiaździński

a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
 

czwartek, 22 stycznia 2026

Łopatka wieprzowa po litewsku

Łopatka wieprzowa po litewsku z kminkiem i z cebulą
 
 Należy kroić na palec

 
... inni wolą grubo 

Składniki:
1,5 kg łopatki wieprzowej (w miarę możliwości ze skórą)
 
Mięso powinno być świeżo kupione. Mrożone nie da właściwego smaku
1 łyżka kminku
kardamon
1 łyżka oliwy z oliwek
1 płaska łyżka soli
czarny pieprz świeżo zmielony
tłuszcz do smażenia (zalecany smalec wieprzowy)
3 średniej wielkości żółte cebule
0,75 szklanki bulionu warzywnego (kto lubi może zastąpić białym wytrawnym winem)

Wykonanie:
1.) Mięso umyć i wytrzeć do sucha. Na desce z tworzywa, kminek wymieszać z solą i z oliwą.* Posiekać drobno dużym i bardzo ostrym nożem. Tak otrzymaną przyprawą natrzeć mięso ze wszystkich stron. Umieścić w niezbyt dużym rondlu i pod przykryciem odstawić na noc w chłodne miejsce. (10 – 12°C) Następnego dnia na 2 godziny przed pieczeniem przenieść garnek z mięsem do pomieszczenia o temperaturze pokojowej.
 
Rondel powinien być tak dobrany aby mięso wypełniało go niemal całkowicie
 
2.) Wszystkie cebule obrać i pokroić w niezbyt cienką słomkę. Kto lubi i dysponuje kardamonem może kilkoma ziarnami nadziać tłuste miejsca łopatki. To pozytywnie zmieni smak tych części mięsa.
 
Cebulę należy kroić tuż przed smażeniem
 
3.) Mięso obsmażyć na ostrym ogniu ze wszystkich stron. Wyjąć na chwilę i trzymać w cieple. Na gorący tłuszcz wrzucić pokrojoną cebulę i często mieszając, krótko zeszklić. Podlać połową szklanki bulionu lub wytrawnego białego wina. Z tym, że z dodatkiem wina, to już nie będzie po litewsku.
Z powrotem włożyć mięso, od czasu do czasu obracając dusić pod przykryciem do miękkości, co może potrwać 1 – 1,5 godziny.
 
Trzeba się liczyć z faktem, że obróbka cieplna spowoduje skurczenie się mięsa

 
4.) Podawanie: podawać najlepiej z kopytkami własnej roboty i startą na grubym tarle czarną rzepą wymieszaną z kwaśną śmietaną. 

* -  oliwę daje się głownie po to aby siekany suchy kminek nie „pryskał” dookoła po całej kuchni.

Tadeusz Gwiaździński
 

filary smaku

czwartek, 15 stycznia 2026

Koktajlowe roladki z twarożkiem

Karnawał ruszył z kopyta więc i na blogu przystawki to aktualny temat.
 
I dobrze wygląda i świetnie smakuje. Pasuje w sam raz do balowego bufetu

Składniki:
2 duże świeże jaja 
1 szklanka świeżo posiekanych listków zielonej pietruszki 
0,5 filiżanki ikry z pstrąga - najlepiej w 2 różnych kolorach 
1,5 - 2 szklanki gładkiego pełnotłustego białego twarożku
1 - 2 łyżeczki świeżo i drobno startego chrzanu*
gałka muszkatołowa 
szpiczasta czerwona papryka
sól
czarny pieprz prosto z młynka
 
Wykonanie
1.) Piekarnik rozgrzać do temperatury 180 stopni. Grzeje góra + dół. Płaską metalową formę do pieczenia wyłożyć papierem.
 
 2.) W głębokim półmisku roztrzepać jaja i wymieszać z 0,7 szklanki świeżo posiekanej zielonej pietruszki. Doprawić solą, czarnym pieprzem i gałką muszkatołową. Jeszcze raz wymieszać. Otrzymaną masę niezwłocznie wlać do formy i równomiernie rozprowadzić na całej powierzchni papieru. Zapiec na środkowej półce przez ok. 15 minut.

3.) Wyjąć z piekarnika i po lekkim przestudzeniu, jaszcze dobrze ciepłe zwinąć w ciasny rulon wg osi dłuższego boku. Zawinąć w papier lub folię spożywczą i odstawić na 2 - 3 godziny do chłodnego pomieszczenia.
 
4.) W tym czasie przygotować nadzienie. Twarożek wymieszać z chrzanem i resztą posiekanej zielonej pietruszki. Doprawić solą, czarnym pieprzem i gałką muszkatołową. Upieczoną część odwinąć z papieru lub folii . Na całej powierzchni równomiernie rozsmarować przygotowane nadzienie. Ponownie ciasno zwinąć jak poprzednio. Zawinąć w folię spożywczą i umieścić w lodówce na minimum 2 godziny.
 
5.) Podawanie: kroić nożem z piłką i podawać jak na zdjęciu udekorowane kawiorem, papryką i listkami drobnej sałaty.

Tadeusz Gwiaździński

filary smaku

* - chrzan - albo świeżo starty albo żaden, bo taki kupny ze słoiczka może zepsuć cały smak dania

czwartek, 8 stycznia 2026

Terrina z wędzonego pstrąga

Terrina z delikatnie wędzonego pstrąga w plastrach płatów łososia.

W uproszczonej wersji można podać bez dodatku łososia. Tyle, że szkoda eleganckiego efektu
 

Jest to bez wątpienia wykwintna przystawka na początek karnawałowych imprez, albo dla zaproszonych gości z jakieś ważniejszej okazji. 
Uproszczonym i tańszym wariantem będzie wykonanie tego samego musu, bez dodatku wędzonego łososia. Wędzony pstrąg nie kosztuje znowu aż tak wiele, a danie można uatrakcyjnić zaopatrując je w ciekawą i kolorową dekorację. 
Z kolei w wersji luksusowej, można do środka dodać czerwonego kawioru z łososia. Wtedy dodatkowo trzeba podać wytrawne wino musujące albo nawet Szampana.
Krótko mówiąc, planując przyjęcie skład menu należy ustalać pod podniebienia osób zaproszonych. Na talerzach oście powinni otrzymać to co im smakuje. 
I jeszcze jedno! Taką przystawkę radzę uprzednio wypróbować. Zaproszeni goście, nigdy nie powinni być królikami doświadczalnymi.


Składniki:
100 g świeżego i tylko lekko wędzonego pstrąga

Kupując trzeba mieć pewność, że jest absolutnie świeży
 

10 cienko ukrojonych płatów wędzonego łososia do pokrycia wnętrza foremki                                       70 -80 ml esencjonalnego bulionu rybnego
5 płatów żelatyny 7 x 12 cm (każdy waży 1,7 g)
120 ml lodowato chłodnej śmietanki kremówki
 
Wykonanie:
1.)  Filet pstrąga bez skóry o ości starannie rozdrobnić i pozbawić wszelkich, nawet najdrobniejszych ości. Ryba powinna być faktycznie tylko lekko wędzona. Inaczej mus, który z założenia ma być delikatny w smaku będzie zdominowany akcentem wędzonki.

Najlepiej jest rozdrobnić w palcach. Wtedy wyczuje się ewentualnie ukryte ości
 

2.) W małym rondelku mocno podgrzać 70 – 80 ml wywaru z ryby (ostatecznie rosołku warzywnego)  i rozpuścić w tym, wcześniej namoczoną żelatynę.

Żelatyna musi się całkowicie rozpuścić
 

3.) Do płynu dodać rozdrobnionego pstrąga i zmiksować blenderem na jednolitą masę.
4.) W osobnym pojemniku ubić 120 ml lodowato chłodnej śmietanki kremówki 36% (od biedy ewentualnie 30 %) Stale mieszając, po łyżce do masy rybnej, dodawać ubitą śmietanę.

Aby folia nie kleiła się do metalu należy wnętrze foremki posmarować zimną wodą
 

Po umieszczeniu w foremce należy usunąć ewentualnie pozostałe pęcherzyki powietrza
 
5.) Kto robi wersję luksusową, w tym momencie powinien wcześniej pokryć wewnętrzne ścianki foremki płatami lekko wędzonego łososia.

6.) Przygotowaną masę śmietanowo rybną umieścić w foremce. Kto ma i zamierza, jeszcze przed przekładaniem do foremki, powinien wspomniana masę wymieszać z czerwonym kawiorem z łososia. Ostukać na desce, aby usunąć ewentualne banieczki powietrza, które mogły się zebrać pod spodem.

7.) Przykryć i odstawić na kilka godzin w chłodne miejsce ale nie do lodówki. Masa musi tężeć powoli.


8.) Podawanie:
Wytrząsnąć z foremki razem z folią. Usunąć ją i kroić na porcje bardzo ostrym nożem z piłką (albo kto ma – elektrycznym)

Zastosowanie folii znakomicie ułatwia pracę
 

Podawać z białym pulchnym pieczywem. W wersji z łososiem masła raczej się nie podaje, bowiem bo już sama ryba zawiera w sobie dość tłuszczu.

Tadeusz Gwiaździński

filary smaku

Biały bakłażan z curry i sosem pomidorowym

Biały bakłażan jest równie świetnym urozmaiceniem codziennej diety co pozostałe jego odmiany.  Różni się jedynie zaskakująco białą barwą. W ...