Makaron po węgiersku czyli "turos cusa" (czytaj: turosz czusza)

Z prawdziwą kuchnią węgierską miałem do czynienia przez 20 lat. Podczas wyjazdów służbowych do Budapesztu i Egeru. Tam poznałem wiele tajników i receptur na ciekawe potrawy. Między innymi właśnie na makaron z białym serem i różnymi innymi dodatkami. Bardzo podobne danie towarzyszyło mi w czasach kiedy mieszkałem w Kielcach.*

Ale do rzeczy. Bracia Madziarzy pielęgnują dwa warianty podawania tej absolutnie prostej i taniej potrawy. Na "słono" - znaczy z twarogiem, kwaśną śmietaną i boczkiem.

 

Do tego celu idealnie nadaje się włoski makaron tagliatelle

  

Koneserzy wolą  czysto z samym boczkiem

 

Albo na słodko - z twarogiem, śmietaną i owocami. Wówczas danie często występuje w roli deseru po obiedzie. Wówczas najczęściej ze śmietaną, truskawkami i cukrem.

 

* -  w drugiej połowie lat siedemdziesiątych pracowałem w Kielcach w roli nauczyciela. W tamtejszej stołówce szkolnej 3 - 4 razy w tygodniu serwowano uczniom właśnie taki makaron. Tą wersję wzbogaconą truskawkami i cukrem rozpopularyzowała nasza wspaniała tenisistka Iga Świątek.

Nasuwa się pytanie czy ów rarytas należy do kuchni węgierskiej czy do kieleckiej. 

Ponieważ w menu budapesztańskich restauracji danie figurowało jako turos cusa a w kieleckiej gastronomii nie było na ten temat ani słowa, doszedłem do wniosku, że to jednak na węgierskie korzenie.

 

Tadeusz Gwiaździński 

filary smaku

Pasta-krem lub pesto z wiosennego dzikiego czosnku zwanego także szczypiorem niedźwiedzim

Rośnie głównie w lasach gdzie jest sporo wilgoci i nie dociera za dużo słońca. 

Charakteryzuje się silnym zapachem czosnku, który po zjedzeniu szybciej się ulatnia niż taki w ząbkach. 

Do złudzenia jest podobny do liści konwalii, które niestety są silnie trujące.

Każdego roku oddziały szpitalne mają z tym sporo kłopotu bowiem bywa, że pomyłka kończy się śmiercią.

 

Trzymać w lodówce i najlepiej spożyć w ciągu 2 - 3 dni. Nie warto mrozić bo traci prawie wszystkie wartości smakowe

 

Pasta, albo jak kto woli krem – z liści dzikiego czosnku inaczej zwanego niedźwiedzim szczypiorem (w języku niemieckim - Bärlauch)

Powszechne zastosowanie do: 
sosów, zup, nadzień, przecierów, i uzupełniania – dekorowania dań na talerzu. 

Po wymieszaniu z jogurtem doskonale nadaje się na zimny sos do wędlin

 

Na zdjęciu "pasztet" z prosa i cukinii podany z niedźwiedzim szczypiorem wymieszanym z jogurtem i młodą cebulką

 Składniki:
2 – 3 garście liści dzikiego czosnku
oliwa z oliwek w najlepszym gatunku

młoda cebulka

zielona pietruszka
sól
czarny pieprz świeżo zmielony

Wykonanie:
1.) Liście dzikiego czosnku umyć dokładnie i moczyć w zimnej wodzie przez ok. 5 minut. 
W tym czasie od liści odpadną ewentualne drobne zanieczyszczenia, które pozostały po pierwszym płukaniu.

2.) Odwirować w wirówce do sałat, względnie osuszyć na wsiąkliwym papierze kuchennym. Dodatkowo odcisnąć przez papier z resztek wody.

3.) Dużym i ostrym nożem pokroić możliwie drobno. Umieścić w wysokim pojemniku, posolić, dodać świeżo zmielonego czarnego pieprzu do smaku. Uzupełnić kilkoma łyżkami oliwy i na gładko zmiksować blenderem. Ma powstać nie za gęsta pasta, którą można będzie smarować np. chleb z masłem. W razie gdyby była za gęsta, dodać 1 – 2 łyżki oliwy.

4.) Przed miksowaniem pastę można też łączyć z listkami zielonej pietruszki, szpinakiem, młodą cebulką, szczypiorem, itp., itd.

5.) Chcąc otrzymać tzw. Bärlauchpesto, masę przed miksowaniem należy do połowy uzupełnić orzeszkami piniowymi.

PS. Ma tą wielką przewagę nad czosnkiem, że po paru godzinach od zjedzenia, nie wyczuwa się jego charakterystycznego zapachu.

Tadeusz Gwiaździński 

 

filary smaku

Tocik (flan) ze szpinaku lub młodej pokrzywy

Wiosna przyspiesza swoje nadejście więc najwyższa pora ruszyć z przepisami n czasie. 

Torciki (flan*) z młodej pokrzywy lub szpinaku

 

Doskonałe danie na wykwintną przystawkę przyjazną dla kieszeni bo po minimalnej cenie

 

Składniki: (flan)
200 g liści przebranych i umytych liści szpinaku, lub czubków młodych pokrzyw
1 łyżka oliwy z oliwek
2 łyżki świeżo tartego sera typu Parmezan
1 łyżka masła
1 płaska łyżka mąki pszennej
 1/2 – 2/3 szklanki mleka
świeżo starta gałka muszkatołowa
czarny pieprz świeżo mielony
sól
masło do wysmarowania foremek
bułka tarta do wysypania foremek

Wykonanie: (flan)
1.) Umyte i przebrane liście szpinaku lub czubki pokrzyw często mieszając przesmażyć krótko na łyżce oliwy z oliwek, aż powstanie mocno zredukowana ilość masy. Posolić i zmiksować blenderem na gładkie puree.

 

Czubki młodych pokrzyw to wspaniały surowiec do tego dania

Przebrane i umyte liście szpinaku

Szpinak na patelni

 

Masa szpinakowa po zmiksowaniu

 

2.) Na osobnej patelni z masła, mąki i mleka zrobić jasną zasmażkę. Doprawić czarnym świeżo zmielonym pieprzem i równie świeżo startą gałką muszkatołową. Dodać parmezan i mieszając odczekać aż się rozpuści. Dodać puree ze szpinaku (względnie czubków młodych pokrzyw) wymieszać i dopiero na koniec doprawić solą.
Dlatego w takiej kolejności, że dopiero po dodaniu sera i pozostałych składników, można decydować o końcowym smaku.

3.) Żaroodporne foremki do sufletów, o średnicy 8 – 9 cm i wysokości 4 – 5 cm wysmarować masłem. Dno i ścianki  dokładnie pokryć tartą bułką. Strząsnąć jej nadmiar – koniecznie!

4.) Tak przyszykowane foremki wypełniać przygotowana masą i zapiekać w kąpieli wodnej w temperaturze 140°C przez ok. 45 minut. Przed wyjęciem z pieca, czubkiem ostrego  noża sprawdzić czy masa dostatecznie się ścięła. UWAGA! Kąpiel wodną w tym przypadku należy przygotować następująco. Foremki wstawić do odpowiedniego żaroodpornego naczynia i kolejno wlać wrzącej wody, maksymalnie na 1 cm. Natychmiast wstawić do wcześniej rozgrzanego piekarnika.

Składniki: (sos)
1 puszka pomidorów  (ca 400 g netto)
1 łyżeczka mąki kartoflanej
1/2 szklanki białego wytrawnego wina
2/3 szklanki pokrojonych listków rucoli
sól,
czarny pieprz świeżo zmielony

Wykonanie (sos):

5.) Rucolę przebrać, umyć i w celu pozbawienia ewentualnego nadmiaru goryczy, przez 0,5 godziny moczyć w dużej ilości zimnej wody. Odcedzić i odwirować. Pokroić na kawałki około pół centymetra.

 

6.) Pomidory z puszki zagotować w głębokim  rondelku. W razie potrzeby zmiksować blenderem. Dodać wino. Kto lubi, może sos zaciągnąć mąką kartoflaną. Wówczas pogotować na wolnym ogniu mniej więcej 15 minut. To zapobiegnie późniejszemu podchodzeniu sosu wodą.
Doprawić solą i pieprzem. Zdjąć z ognia, dodać rozdrobnioną rucolę i dobrze wymieszać.
Podawać natychmiast.

7.) Podawanie: ma małych płaskich talerzach przygotować lustro z sosu. Torciki wydobyć z foremek i układać na samym środku. Podawać z pulchnym białym pieczywem

  *  - flan – wg nomenklatury w gastronomii, zasadniczo jest to klasyczny krem karmelowy z mleka, żółtek i skarmelizowanego cukru, którego masa ścina się w zapiekanej gorącej kąpieli wodnej. Ostatnio flanem przyjęło się nazywać inne masy, tak jak w tym przypadku nie koniecznie robione na słodko.

 

 

Tadeusz Gwiaździński

filary smaku

Mrożony deser z żółtej i papryki i białej czekolady

Właściwa nazwa to: parfait* z żółtej papryki i białej czekolady. Przepis może się przyda na 8 marca w Dzień Kobiet.

 

Pistacje powinno się siekać tuż przed podawaniem

 

To samo dotyczy filetów z pomarańczy

Składniki:
1 żółta papryka, absolutnie świeża
1 łyżka płynnego miodu
1 – 2 łyżki ostrego sosu chili (ilość wg indywidualnego uznania)
10 ml likieru pomarańczowego

1 jajo
2 – 4 łyżki miodu (wg indywidualnego uznania)
25 ml likieru pomarańczowego
100 g białej czekolady gastronomicznej
szczypta soli
150 ml śmietany kremówki 36% (ew. 30%!)

filety z pomarańczy
2 – 3 łyżki posiekanych zielonych pistacji
papier do pieczenia

Wykonanie: 

1.) Paprykę przepołowić i pozbawić nasion. Płaską formę do zapiekania wyłożyć papierem 
do pieczenia. Ułożyć obie połówki przeciętą stroną do dołu. Posmarować miodem i wstawić do piekarnika rozgrzanego do 220°C na ok. 10 minut. Grzeje funkcja „grill” albo sama góra! 
UWAGA! Przy funkcji grill, trzeba uważać aby nie doszło do zapalenia się papieru wyściełającego formę!

Brzegi papieru nie powinny wystawać zbyt daleko poza brzegi firmy

Z przypieczonej papryki łatwiej ściąga się skórę

2.) Wyjąć z pieca i przy pomocy pędzelka obie połówki natychmiast posmarować mocno schłodzonym likierem pomarańczowym. Gdy tylko nieco przestygną, z jeszcze bardzo ciepłych zdjąć skórę. Przy tej okazji koniecznie zachować spływający sok!
Z dodatkiem zebranego soku, resztki likieru i sosu chili, zmiksować blenderem na jednolity rzadki krem.

3.) Czekoladę rozdrobnić i rozpuścić nad gorącą kąpielą wodną. Śmietanę ubić na gesty krem.
Kolejno nad parą wodną (tzn. dno pojemnika nie ma bezpośredniego kontaktu z gorącą wodą) ubić jajo z miodem i likierem pomarańczowym. Decyduje próba róży.
Stopniowo dodawać rozpuszczoną czekoladę i zmiksowaną paprykę. Skosztować i w razie potrzeby dodać miodu i koniecznie szczyptę soli.
Pojemnik z masą przestawić nad garnek z zimną wodą i dalej ubijać aż do ostudzenia. Partiami połączyć z ubitą śmietaną (najpierw 1 łyżkę śmietany do masy i później po 2 – 3 łyżki)

Przed przelaniem do formy wyraźnie ostudzić

 

Przelać do metalowej foremki wyłożonej papierem do pieczenia i pod przykryciem wstawić do zamrażalnika (min. - 18°C) na 5 – 6 godzin.

4.) Podawanie: podawać uzupełnione filetami z pomarańczy i posypane siekanymi pistacjami. Nie zawadzi listek melisy cytrynowej.

* - parfait - mrożony deser popularny w kuchni francuskiej

Tadeusz Gwiaździński

filary smaku 

Pstrąg na warzywach julienne* + inne pomysły

* -   julienne to - francuska technika krojenia. W tym wypadku warzyw korzeniowych (marchew, seler, pietruszka, buraki) w bardzo cienkie równe słupki przypominające zapałki (ok. 5 cm długości i 2 mm grubości) Dotyczy to także mięsa, lub innych surowców. Ta metoda pozwala na o wiele szybszą obróbkę termiczną surowca.

 

Na wydaniu posypać posiekaną zieloną pietruszką

Składniki: 

3 - 4 filety ze świeżego pstrąga tęczowego

po 150 g warzyw korzeniowych pokrojonych metodą julienne

2 - 3 łyżki intensywnego bulionu warzywnego (kto ma - rybnego) 

olej rzepakowy do smażenia

sól 

czarny pieprz świeżo zmielony

 

Wykonanie: 

1.) Filety z pstrąga oczyścić ze śluzu po stronie skóry. Od strony tkanki mięsnej usunąć ości. Osuszyć na papierze kuchennym. Lekko doprawić solą i pieprzem. Podzielić na porcje.

 

2.) Pokrojone warzywa  na teflonowej patelni dusić 10 minut na małym ogniu. Podlać bulionem. Doprawić.

 

3.) Warzywa rozprowadzić na całej powierzchni patelni. Na tym skórą do dołu układać kawałki ryby i na średnim ogniu bez przykrycia dusić ok 4 - 5 minut.

 

Po przewróceniu na drugą stronę ściągnąć skórę

 

4.) Podawanie: podawać prosto z patelni z białym pulchnym pieczywem. Kto nie przestrzega postu może na 5 minut przed końcem smażenia do warzyw dodać łyżkę masła dla zapachu.

 

5.) Można też inaczej - julienne z samych czerwonych buraków.

  

Zamiast warzyw julienne z czerwonych buraków

 

6.) Dla smakoszy inaczej. Zamiast warzyw z cykorią i jabłkiem.

 

Cykoria oczywiście na gorąco, prosto z patelni

Tadeusz Gwiaździński 

filary smaku 

Blog Moja Kawiarenka kończy dzisiaj 16 lat!

Tak tak, 23 lutego 2010 ukazał się pierwszy kulinarny materiał. Wtedy jeszcze bardzo skromny tekst bez zdjęć. Żadnego doświadczenia za to sporo zapału.

 

Z tej okazji serdecznie pozdrawiam wszystkich czytających tego bloga.

Tadeusz Gwiaździński

filary smaku 

Biały bakłażan z curry i sosem pomidorowym

Biały bakłażan jest równie świetnym urozmaiceniem codziennej diety co pozostałe jego odmiany.  Różni się jedynie zaskakująco białą barwą.

W Polsce w handlu rzadko spotykany. Jeżeli spotkasz taki w sklepie warto go nabyć. 

 

Uwaga! Bakłażan bez względu na kolor nie nadaje się do jedzenia na surowo! 

Niedogotowany lub niedosmażony może spowodować ciężkie zatrucie pokarmowe!

 

Świetny materiał na gorącą bezmięsną przystawkę

Składniki:

1 biały bakłażan* wielkości średniej dyni Hokkaido

 

Rarytas kuchni włoskiej. W Polsce absolutna rzadkość

  

1,5 - 2 szklanki gotowego sosu pomidorowego 

oliwa z oliwek do smażenia

płaska łyżeczka przyprawy curry

1 łyżka soku z cytryny 

sól

czarny pieprz świeżo zmielony

 

Wykonanie:

1.) Bakłażan pokroić.

 

... najpierw w plastry. Lekko posolić i po ok. 20 minutach wytrzeć krople wody, którą wyciągnęła sól.

 

... kolejno osuszone plastry pokroić w kostkę i usmażyć na oliwie z oliwek

2.) Zalać gorącym sosem pomidorowym z dodatkiem curry i doprawić. 

Dusić na małym ogniu przez 10 - 15 minut.

 

3.) Podawanie: podawać jako gorącą przystawkę z pulchnym białym pieczywem.

* - bakłażan = oberżyna = melanzana po włosku 

 

Tadeusz Gwiaździński

filary smaku